Lef, openheid, zichtbaarheid en humor
Amersfoort discussieert over homos in de sport las ik enkele weken geleden in de krant. Discussieavond op 8 april 2010 voor lesbische, homo- of biseksuele Amersfoortse sporters. Daar wil en moet ik bij zijn was mijn gedachte. Dat is ook mijn ding daar wil ik iets gaan halen maar ik heb zeker ook iets te brengen. De laatste jaren heb ik me verdiept in het onderwerp homoseksualiteit en sport. Als actief en openlijk homoseksueel lid van Atletiekvereniging Altis in Amersfoort heb ik het onderwerp regelmatig ter sprake gebracht met overigens wisselend resultaat. Ik ben heel benieuwd hoe andere Amersfoortse sportverenigingen met het thema homoseksualiteit omgaan in hun verenigingsgelederen.
Bij binnenkomst in het Amersfoortse Stadscafé de Observant viel me de opkomst tegen. Ik had wat meer mensen verwacht. Ruim twintig personen telde ik waarvan het grootste deel een organisatie vertegenwoordigde (Stichting Homosport Nederland, SRO Amersfoort, gemeente Amersfoort Sport, Movisie, Stichting Keiroze, Nederlandse Sport Alliantie, Werkgroep Homoseksualiteit Amersfoort, Art. 1 Midden Nederland). Vanuit de Amersfoortse sport meldden zich een bestuurslid van een voetbalvereniging en sporters van een tennisvereniging en een hockeyclub plus sporters van mijn eigen atletiekvereniging Altis. Er waren helaas waren helaas slechts 5 actieve sporters aanwezig. Zou het onderwerp niet leven binnen de sport? Is het geen item (meer)? Of ligt het nog zo gevoelig dat verenigingen het niet aandurven? Ik vermoed dit laatste. Vaak komt men pas in actie als zich er iets voordoet binnen de vereniging. Dat iets wordt uitgebeeld als start van deze discussiebijeenkomst door Theater Samensport. Zij spelen een ongemakkelijke situatie in de kleedkamer tussen een bestuurslid en een voetbalspeler die zijn homoseksualiteit verborgen houdt. Het bestuurslid laat zich laatdunkend uit over een teamgenoot die van de herenliefde is. De speler weet zich niet goed raad met de uitspraken van zijn trainer. De aanwezigen mogen de voetbalspeler aanwijzingen geven over hoe te reageren op bepaalde uitspraken. Er worden diverse instructies gegeven door de aanwezigen die gretig worden toegepast door de acteur. Het blijkt dat er niet één aanpak is. In de discussie die daarop volgt komt naar voren dat zichtbaarheid het sleutelwoord is om onwetendheid weg te nemen.
Uit onderzoek onder homoseksuele sporters blijkt dat 30% zijn seksuele voorkeur geheim houdt binnen de vereniging. Juist het zichtbaar zijn door middel van voorbeeldgedrag en rolmodellen dragen onmiskenbaar bij aan acceptatie van homoseksuele sporters in verenigingsverband. Uit angst voor negatieve reacties blijven deze sporters in de kast en onderbouwen ze deze keuze dat hun seksuele identiteit er niet toe doet, niet relevant is en zich vervolgens aanpassen/gedragen naar de heteronorm. Een vorm van geïnternaliseerde zelfveroordeling. Een van de aanwezigen vertelt bijna 30 jaar nodig te hebben gehad om binnen de sportvereniging uit de kast te komen. Er was zelfs een wisseling van vereniging voor nodig om deze stap te durven zetten. Binnen de tennisclub in Amersfoort weet men het hooguit van horen zeggen en zijn het vermoedens dat deze of gene ook van de club is. Dat veel verenigingen nog niet goed weten een veilig diversiteitsklimaat te scheppen blijkt ook uit het verhaal van de voorzitter van de voetbalvereniging die op mijn vraag aangeeft geen enkele openlijke homoseksueel te kennen binnen zijn vereniging. Wel is de voetbalvereniging vooruitstrevend als het gaat om het tegengaan van scheldwoorden als homo en mietje. Er wordt dan actief opgetreden door trainers en bestuursleden. Dat kunnen niet alle verenigingen zeggen. In een vereniging met meer dan 800 leden, trainers, bestuursleden etc. kan het niet anders zijn dan dat er zon 50 tot 80 leden homo- of biseksueel zijn. Binnen de atletiekvereniging Altis komt dit procentueel wel tot uitdrukking en wel ruimschoots te verstaan. De vereniging (ruim 900 leden) heeft een aparte wedstrijdgroep (Altis Masters) die bestaat uit zon twintigtal sporters waarvan er vijf openlijk homoseksueel zijn. Er heerst binnen deze wedstrijd een zeer homovriendelijk klimaat. Dat is niet vanzelf gegaan. Door als homoseksuele sporter jezelf te laten zien zoals je bent creëer je zichtbaarheid en openheid. Het is nog altijd zo dat onbekend maakt onbemind. Doordat zichtbaar en bekend is dat homoseksuelen binnen onze groep zich niet behoeven te verstoppen zie je ook nieuwe homosporters kiezen voor onze groep. Gebruik je daarbij ook nog humor met enige vorm van zelfspot dan slecht je vrijwel alle drempels. Helaas is nog echt duidelijk hoe roze(vriendelijk) de vereniging is voor de recreantengroepen. Daar valt dus nog wat werk te verrichten.
Nadat zo ongeveer alle positieve en minder positieve verhalen de revue zijn gepasseerd wordt er door de stichting Homosport Nederland nog enkele tips en trucs gegeven die kunnen helpen bij het bespreekbaar maken en verder integreren van diversiteitsbeleid binnen de vereniging. Een van deze middelen is de in november 2009 geopende website Sportersweb Gelijkspelen (www.sportersweb-gelijkspelen.nl). Dit is het netwerk voor homoseksuele, lesbische, biseksuele en transgender sporters.
Een initiatief van de Alliantie Gelijkspelen, die werkt aan de verbetering van de sociale acceptatie van homoseksuele mannen, lesbische vrouwen, biseksuelen en transgenders in de sport. Ook het gezamenlijk optreden naar een bestuur om een homovriendelijk beleid op te nemen in de reglementen werd als tip genoemd. Bij ledenwerving duidelijk laten merken dat eenieder welkom is als lid ongeacht seksuele voorkeur. Eventueel kan dit ook worden opgenomen in de opsomming binnen een gedragscode; levensovertuiging, etniciteit, sekse, seksuele voorkeur/identiteit en sociale status. Wellicht ook zinvol en wenselijk om dit op te nemen op de website van de eigen vereniging. Scheldtermen niet accepteren binnen de vereniging en bonden proberen mee te krijgen in het vormen van regels ben beleid hierin.
De Nederlandse Sport Alliantie (NSA) meldt nog dat het ook mogelijk is voor vereniging om kadertrainingen aan te vragen die helpen bij het bespreekbaar maken van diversiteitsproblemen binnen de vereniging.
Als laatste onderdeel presenteerde de Stichting Keiroze de sportactiviteiten voor 25 juni in het kader van de roze week die voorafgaat aan Roze Zaterdag. Een gevarieerd en indrukwekkend programma wordt getoond aan de hand van een powerpoint. Voor elke sporter wat wils (www.rozezaterdagamersfoort.nl).
Ik vond het interessant om te zien welke organisaties en instellingen zich zoal bezig houden met het thema homoseksualiteit en sport. Jammer dat er zo weinig actieve sporters aanwezig waren, want volgens mij kan het niet anders dan dat de sporters en de verenigingen nu aan zet zijn om homoseksualiteit binnen de sport in het spotlicht te zetten. Daarna is er werk aan de winkel voor de besturen. In ieder geval ga ik controleren of mijn homovriendelijke vereniging ook beleid op dit terrein heeft en dan mag dat van mij zelfs van homovriendelijk naar homogericht (wervings)beleid.
Uiteraard ben ik ook benieuwd hoe de gemeente Amersfoort, samen met de diverse belangenverenigingen verder vorm wil gaan geven aan het thema homoseksualiteit en sport. Indien gewenst draag ik graag daar dan mijn steentje aan bij.
Nico van den Berg
Atletiekvereniging Altis Masters Amersfoort
